- O sector marisqueiro reclama un plan urxente para recuperar as rías galegas ante a menor renovación da auga e a crise produtiva.
- As rías galegas tardan un 240% máis en renovar as súas augas, agravando contaminación e mareas vermellas. O sector esixe plans ambientais e axudas urxentes para salvar o marisqueo.
As rías renóvanse un 240% máis lento
O mar galego atravesa un dos seus momentos máis delicados. Estudos científicos constatan que as augas interiores das rías tardan hoxe un 240% máis en renovarse, cunha tendencia crecente próxima ao 10% por década.
A consecuencia é clara: todo permanece máis tempo dentro do sistema. A contaminación. As descargas fluviais. As mareas vermellas.
Para o marisqueo e a acuicultura, esta retardación supón un golpe directo á produtividade e á estabilidade dos bancos naturais.
A retardación na renovación da auga altera o equilibrio ecolóxico das rías, aumenta a persistencia de toxinas e dificulta a recuperación natural tras episodios de contaminación ou blooms de algas nocivas.
Más tempo para a contaminación e as mareas vermellas
O menor intercambio de auga significa que verteduras industriais, urbanos ou agrícolas permanecen máis tempo en suspensión.
O mesmo ocorre coas floracións de algas tóxicas, que prolongan os peches de zonas de extracción e afectan especialmente o marisqueo a pé e á boia, así como ao sector bateeiro.
Nun ecosistema que depende da calidade da auga, cada día adicional de peche implica perda directa de ingresos.
O sector advirte que non se trata de episodios puntuais, senón dunha tendencia estrutural vinculada a cambios oceanográficos e climáticos.
O sector pide un plan plurianual de recuperación
Ante este escenario, as principais organizacións do mar expuxeron unha demanda central: un Plan Plurianual de Recuperación das Rías, con financiamento autonómico, estatal e europea.
O plan debería incluír:
- Diagnóstico científico independente e multidisciplinar.
- Saneamento integral de ríos e rías.
- Rexeneración de bancos marisqueiros.
- Participación directa de confrarías, agrupacións de mariscadoras e organizacións bateeiras.
- Sistemas de monitorización mediante boias para medir contaminación en tempo real.
O sector reclama que non sexa un documento técnico máis, senón un programa executado sobre o terreo, con orzamento e calendario.
Control real de verteduras e maior transparencia
Outra das demandas crave céntrase no control de verteduras.
Solicítase un plan específico de actuación que implique a Augas de Galicia, ao Servizo de Gardacostas e ao Seprona para reforzar a vixilancia.
Entre as medidas propostas destacan:
- Maior rixidez nas Autorizacións Ambientais Integradas (AAI).
- Especial protección para zonas sensibles.
- Sistema público de alerta de verteduras accesible ás organizacións sectoriais.
- Informes anuais detallados sobre medidas adoptadas fronte a emisións industriais, EDAR e explotacións mineiras.
A percepción no sector é que o control actual resulta insuficiente fronte á vulnerabilidade crecente das rías.
A regulación dos desembalses, outro punto crítico
O sector tamén sinala un problema recorrente: a xestión dos desembalses.
Denuncian que non se están regulando adecuadamente para evitar descargas masivas de auga doce coincidindo con previsións de fortes choivas.
O exceso repentino de caudal altera a salinidade e afecta directamente á supervivencia do marisco.
Por iso, reclaman:
- Publicación en tempo real dos niveis dos encoros.
- Datos públicos sobre volumes desembalsados.
- Boias de aforo en desembocaduras.
- Protocolo claro e transparente de actuación.
Para o marisqueo, a estabilidade salina é unha cuestión de supervivencia.
Galicia ante unha crise estrutural do marisqueo
A situación ambiental súmase a unha crise produtiva que xa está a ter consecuencias sociais.
O descenso de capturas e os peches prolongados han reducido ingresos ata niveis insostibles en moitas zonas.
Existe o risco real de:
- Peche de confrarías.
- Abandono da actividade.
- Perda de permisos (permex).
- Perda de concesións.
En comarcas costeiras onde o marisqueo é eixo económico e social, o impacto vai máis aló do sector: afecta o emprego feminino, á fixación de poboación e á economía local.
Demandas socioeconómicas urxentes
Ante a gravidade da situación, o sector solicita medidas inmediatas:
- Axudas directas a confrarías con actividade marisqueira.
- Exención de cotas á Seguridade Social para mariscadoras e mariscadores.
- Axudas directas equivalentes ao SMI mentres dure a crise.
- Prórroga automática de permisos e concesións.
- Creación dun Seguro Público de Produción Marisqueira.
- Compensacións por perdas para marisqueo e sector bateeiro.
Cabe lembrar que en 2024 o Parlamento galego aprobou por unanimidade a creación dun seguro público de produción marisqueira, medida aínda sen dotación orzamentaria en 2026.
O sector insiste en que estas medidas deben adoptarse por decreto de urxencia para frear a destrución de emprego.
Un punto de inflexión para o futuro do mar
A retardación na renovación das rías non é unha anécdota científica: é un síntoma de transformación profunda do sistema costeiro.
A resposta, segundo o sector, debe ser proporcional ao desafío.
Recuperar as rías non é só unha cuestión ambiental. É económica, social e cultural.
Galicia construíu parte da súa identidade ao redor do marisqueo e a acuicultura. Hoxe, o sector reclama que a protección do mar pase das declaracións aos feitos.