- Gardacostas de Galicia intensifica a loita contra o furtivismo con 3.653 quilos incautados, 4.245 útiles retirados e operativos clave en Arousa e Vigo.
O furtivismo mariño segue sendo un dos maiores desafíos para o sector pesqueiro galego. Pero a resposta institucional non se fixo esperar. Só no primeiro trimestre de 2025, o Servizo de Gardacostas de Galicia, dependente da Consellería do Mar, incautou 3.653 quilos de produto ilegal e retirado 4.245 útiles e medios empregados en actividades ilícitas. Unha ofensiva sen precedentes que evidencia a dimensión do problema, pero tamén o compromiso do corpo por erradicar esta práctica que prexudica tanto ao ecosistema mariño como aos profesionais que cumpren coa normativa.
Arousa, Pontevedra e Vigo, epicentros do conflito
Os principais operativos concentráronse nas rías de Arousa, Pontevedra e Vigo, zonas historicamente tensionadas pola presión extractiva. Na Illa de Arousa, por exemplo, comisáronse 116 quilos de centola engaiolada nunha operación que confirma a existencia de redes ilegais ben organizadas. A especie, coñecida como o “rei do marisco”, foi intervida nunha gran gaiola mergullada, método habitual para mantelo vivo ata a súa venda clandestina.
O mercado negro da fazula: unha nova ameaza
Unha das sorpresas deste trimestre foi o achado de 360 quilos de fazula –a cría do mexillón–, o que confirma a existencia dun mercado negro dedicado a esta semente. Esta actividade, ademais de ser ilegal, pon en xaque a sustentabilidade do cultivo do mexillón, un dos piares da economía mar-industria de Galicia.
Bivalvos, cefalópodos e crustáceos: as especies máis cobizadas
Os datos son claros: os furtivos cébanse coas especies máis valiosas do mercado. Incautáronse 1.232 quilos de cefalópodos (975 de polbo e 257 de choco), 662 quilos de bivalvos (con 202 quilos de ameixa nas súas variedades babosa, loura, japónica e fina) e 859 quilos de crustáceos, coa centola liderando a lista: 714 quilos comisados. Tamén se detectaron prácticas ilegais na pesca de bogavante (4 kg), percebe (20 kg), nécora (46 kg) ou camarón (14 kg).
Un mar de trampas: 4.245 útiles retirados
A loita contra o furtivismo non só mídese en quilos. O número de artes de pesca incautadas pon de manifesto o grao de organización e persistencia destas redes. No primeiros tres meses do ano retiráronse 2.300 nasas ilegais, 1.150 “cacharros” de polbo, 320 trasmallos, 304 miños e decenas de ferramentas como ganchas, raspas, viveiros, capazos ou mesmo embarcacións e un vehículo. Todo iso evidencia a complexidade dun fenómeno que vai moito máis alá da simple recollida ilícita.
Tipos de furtivismo: un diagnóstico social e económico
O Seprona da Garda Civil, no seu informe “O furtivismo mariño e a súa incidencia na Comunidade Autónoma de Galicia”, diferenza claramente os perfís que operan á marxe da lei:
- Furtivismo marxinal: protagonizado por persoas con problemas de integración social, drogodependencias ou situacións económicas desesperadas.
- Furtivismo doméstico: común entre residentes costeiros, sobre todo xubilados, que colleitan pequenas cantidades para autoconsumo. É unha práctica tolerada socialmente pero difícil de controlar.
- Furtivismo legal: o máis controvertido. Trátase de profesionais do mar con permisos en vigor que incumpren cotas, tallas ou vedas, camuflando as súas accións baixo aparencia de legalidade.
- Furtivismo vacacional: turistas ou veraneantes que extraen marisco en zonas de baño, especialmente ameixas, navallas e berberechos, sen ningún tipo de control.
O dano: ecolóxico, económico e reputacional
O furtivismo representa unha ameaza múltiple. A nivel ecolóxico, compromete a rexeneración dos bancos marisqueiros e altera o equilibrio do ecosistema. Economicamente, mina os ingresos das confrarías, reduce as capturas legais e devalúa o produto. Pero tamén xera un dano reputacional para o sector, ao introducir no mercado alimentos sen rastrexabilidade e potencialmente perigosos para a saúde pública, como é o caso da vieira fose da canle regrada.
Unha mensaxe de advertencia… e de esperanza
O labor de Gardacostas de Galicia neste primeiro trimestre é unha declaración de intencións. Con operativos cada vez máis efectivos, tecnoloxía de vixilancia e coordinación interinstitucional, Galicia lanza unha mensaxe clara: o furtivismo non será tolerado.
Pero ao mesmo tempo, a solución non pode ser só policial. Fai falta educación, concienciación, medidas sociais que atendan aos perfís máis vulnerables e reforzar o compromiso ético de quen vive do mar.
Porque protexer o mar non é só unha cuestión legal: é unha cuestión de futuro.