- O palangre pedra-bóla reclama quedar fóra das 87 vedas europeas tras o informe científico ISPAMER.
- O estudo ISPAMER conclúe que o palangre pedra-bóla apenas interactúa co fondo mariño. Galicia reclama en Bruxelas revisar as 87 zonas vedadas.
A batalla da flota galega contra as restricións europeas á pesca en ecosistemas mariños vulnerables entrou nunha nova fase. Esta vez, o argumento que chega a Bruxelas non procede unicamente dos armadores ou das organizacións pesqueiras: chega acompañado de datos científicos obtidos durante tres anos de seguimento da actividade da flota.
O proxecto ISPAMER, dirixido polo Centro Oceanográfico de Vigo do IEO-CSIC e desenvolvido xunto á Organización de Produtores Pesqueiros do Porto de Burela, apunta a unha cuestión clave: o palangre coñecido como “pedra-bóla”, utilizado pola flota de pescada do petisco, presenta unhas características moi diferentes doutras artes consideradas de fondo.
6,36 millóns de anzois baixo vixilancia científica
Os resultados presentados no Parlamento Europeo o 9 de setembro debuxan un escenario moi afastado da imaxe dunha arte arrastrada permanentemente sobre o leito mariño.
Segundo os datos de ISPAMER, durante o período de estudo monitorizáronse 6,36 millóns de anzois. A investigación rexistrou unicamente dez fragmentos correspondentes a especies consideradas vulnerables e calculou unha superficie máxima de contacto físico co fondo de 1,87 metros cadrados por xornada.
A explicación está na propia configuración do aparello. A denominado pedra-bóla é un palangre fixo de características semipelágicas: combina pesos e flotadores e mantén a liña nai suspendida na columna de auga, formando as coñecidas “cordas”. En determinadas condicións, a liña pode situarse a máis de 70 metros do fondo.
A investigación tamén reflexa unha elevada selectividade sobre a especie obxectivo. O 91,6% das capturas correspondeu a pescada, mentres que os descartes se situaron por baixo do 1%, segundo os resultados expostos en Bruxelas.
Unha diferenza que pode ser decisiva
O fondo da reivindicación galega está precisamente aí: se a normativa europea agrupa baixo unha mesma prohibición a diferentes artes de pesca pola súa posible interacción cos ecosistemas vulnerables, os resultados de ISPAMER expoñen se esa clasificación permite distinguir adecuadamente entre modalidades con impactos moi diferentes.
O informe executivo do proxecto xa describía o pedra-bóla como un palangre demersal de características semipelágicas e sinalaba que non se trata dunha liña tendida directamente sobre o leito mariño.
Para o sector, esa diferenza técnica pode ter consecuencias económicas de gran alcance.
87 zonas vedadas desde 2022
A orixe do conflito está no Regulamento de Execución (UE) 2022/1614, que estableceu o peche de 87 zonas do Atlántico nororiental para determinadas actividades de pesca de fondo co obxectivo de protexer ecosistemas mariños vulnerables.
A medida afectou especialmente a flotas que historicamente traballan neses caladoiros e que consideran que a prohibición non tivo suficientemente en conta as características concretas de cada arte.
O Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación xa advertira do impacto das restricións e sinalou que as capturas de pescada descenderan de forma significativa na flota afectada. O Goberno español tamén recorreu xudicialmente as medidas e defende a necesidade de excluír ao palangre da prohibición.
Agora, co proxecto ISPAMER terminado, Galicia e o sector dispoñen de novos datos para reforzar esa posición.
Burela e Celeiro, no centro do impacto
A repercusión non queda nos caladoiros. En Galicia, a controversia afecta directamente a dúas dos principais núcleos pesqueiros especializados en pescada do petisco: Burela e Celeiro.
Os datos presentados pola Xunta sitúan en ata un 31% a caída das descargas de pescada e nun 39% o descenso da facturación por barco nestes portos como consecuencia do impacto das restricións.
O efecto sobre a flota tamén se traduce en maiores desprazamentos e mareas máis longas, co conseguinte incremento de custos operativos, especialmente en combustible.
Por iso, para as empresas pesqueiras, a discusión europea non é unicamente unha cuestión de clasificación xurídica ou científica. Está directamente relacionada coa posibilidade de manter a actividade nuns portos cuxa economía depende en boa medida da pesca e da comercialización de pescada.
Galicia pide unha excepción para o “pedra-bóla”
A posición defendida en Bruxelas pola Xunta, o Goberno central e as organizacións do sector é agora clara: revisar as restricións e excluír ao palangre pedra-bóla das zonas vedadas cando os datos científicos demostran que o seu impacto sobre os hábitats vulnerables é mínimo.
A presentación contou coa secretaria xeral de Pesca, Isabel Artime; a conselleira do Mar, Marta Villaverde; representantes de Cepesca e Europêche, alén de eurodeputados e científicos.
A Xunta considera ademais que as conclusións de ISPAMER poden reforzar a posición xurídica defendida ante o Tribunal de Xustiza da Unión Europea.
A pelota volve ao tellado de Bruxelas
O debate entra así nunha fase diferente. Durante os últimos anos, o sector reclamou que as decisións sobre as vedas se apoien en coñecemento científico específico de cada arte.
Agora existe un estudo realizado precisamente para medir esa interacción.
A cuestión que queda sobre a mesa é sinxela, pero con enormes consecuencias para a flota galega: se o pedra-bóla apenas contacta co fondo e presenta unha elevada selectividade sobre a pescada, ten sentido mantelo sometido ás mesmas restricións que outras artes de pesca de fondo?
A resposta corresponde agora a Bruxelas. Para Burela, Celeiro e boa parte da flota palangreira galega, o que está en xogo non é só o acceso a 87 zonas de pesca. Tamén o está o futuro dunha modalidade tradicional de captura de pescada que reclama que a regulación europea distinga entre artes diferentes cando os datos científicos demostran que tamén o son.