- O informe final do Villa de Pitanxo confirma graves neglixencias no buque e abre unha greta entre a versión técnica, a defensa da armadora e a voz das familias.
Un informe demoledor: neglixencia e sobrecarga no naufraxio máis tráxico da frota galega
O informe definitivo da Comisión de Investigación de Accidentes e Incidentes Marítimos (CIAIM) pon fin a máis de dous anos de incerteza en torno ao afundimento do Villa de Pitanxo, arrastreiro de Marín afundido o 15 de febreiro de 2022 fronte a Terranova, con 21 tripulantes falecidos.
O documento, exhaustivo e técnico, confirma o que durante meses foi unha sospeita latente no sector: a perda do buque debeuse a unha cadea de neglixencias humanas e estruturais.
Os peritos conclúen que o pesqueiro operaba sobrecargado de combustible e aparellos, con tanques engadidos sen autorización e sen as correccións necesarias de estabilidade. A iso súmase a ausencia de exercicios de emerxencia, traxes de supervivencia caducados e unha manobra arriscada no medio dun temporal con ondas de dez metros.
O afundimento, segundo a CIAIM, comezou coa inundación progresiva da tolva de desperdicios, mal situada por baixo da liña de flotación, o que facilitou a entrada de auga cara aos entrepuentes e a sala de máquinas. A decisión do patrón de continuar a manobra, en lugar de liberar o aparello, condenou ao barco.
A defensa da armadora: “Conclusións sen base e testemuñas falsos”
A empresa armadora, Pesqueiras Nores, reaccionou con dureza ao informe. Os seus avogados sosteñen que o documento “carece de consistencia técnica e apóiase en testemuñas falsas”, lembrando que existe unha sentenza que contradi varias das súas afirmacións.
Entre os puntos máis cuestionados, citan a navegabilidade do buque, a suposta sobrecarga, a existencia de tanques non autorizados ou a “escora permanente a babor”.
O despacho Amya Avogados, representante da armadora, subliña ademais unha “contradición evidente” entre este informe e o emitido polos peritos xudiciais da Audiencia Nacional, quen no seu día apuntaron ao embarre do aparello como causa do afundimento.
Con todo, a CIAIM descarta agora esa hipótese e fala dunha “espichada” ou enganche parcial da arte entre augas, incompatible cos rexistros de velocidade e rumbo.
A empresa denuncia tamén a falta de unanimidade no pleno da Comisión e a ausencia de transparencia sobre os votos particulares emitidos, o que —afirman— pon en dúbida a imparcialidade do ditame.
As familias: “A verdade ten un só camiño”
Para as familias dos 21 mariñeiros falecidos, o informe é un punto de inflexión emocional e xudicial.
María José de Pazo, portavoz do colectivo, asegura que o documento “confirma a neglixencia do patrón e da armadora” e “vai máis aló do borrador inicial, ampliando responsabilidades e achegando datos horribles”.
“A verdade ten un só camiño —afirma—. Este informe devólvenos a forza e a dignidade que levamos máis de dous anos reclamando. Moitos puideron salvarse se se deu a orde de abandono a tempo.”
O avogado das familias, Manuel Lampón, advirte que o informe engade feitos novos non contemplados ao comezo da investigación e que a Audiencia Nacional deberá analizalos en detalle antes de pechar a instrución. “Poderían derivarse novas dilixencias ou responsabilidades penais”, sinala.
Impacto para o sector: unha lección amarga para a seguridade marítima
O caso Villa de Pitanxo marca un antes e un despois na seguridade da frota pesqueira galega e española.
A CIAIM formula unha longa lista de recomendacións que van desde a revisión obrigatoria dos manuais de estabilidade ata a formación en manobras de emerxencia e navegación en zonas de xeo, lembrando que o buque non estaba autorizado para operar en augas con risco de conxelación.
Nun contexto onde a frota galega segue faenando en caladoiros afastados e esixentes, o informe volve poñer sobre a mesa a necesidade de reforzar a cultura de seguridade e mantemento fronte á presión produtiva.
O mar non perdoa os erros, e o Villa de Pitanxo converteuse nun símbolo doloroso do que ocorre cando a rutina e a confianza pesan máis que a prudencia.