- A toxina paralizante pecha todos os bancos da ría de Pontevedra e deixa ao marisqueo sen o seu mes máis forte, xerando incerteza económica e laboral.
Un peche total no peor momento do ano
A ría de Pontevedra volve quedar en silencio. O Intecmar confirmou o peche completo de todos os bancos marisqueiros tras detectar niveis elevados de toxina paralizante (DSP e PSP), o que paraliza tanto a extracción de ameixa como de berberecho a escasos días do arranque da campaña do Nadal. É, para moitos, o peor escenario posible.
Nun sector que vive da estacionalidade e onde decembro pode supoñer o 20–30 % dos ingresos anuais, este peche supón un golpe directo. O marisco non só sobe de prezo pola demanda das festas: tamén é a época na que moitos mariscadores recuperan meses frouxos. Este ano, con todo, nin iso.
Un ano en costa arriba: “Non sabemos canto aguantará a toxina”
A incerteza pesa máis que a propia toxina.
“Non sabemos se será unha semana ou varias; dependemos de como evolucione”, explica Elena Padín, portavoz das mariscadoras de Raxó. E engade un matiz que ecoa en toda a ría: “Levamos un ano especialmente malo”.
Os datos confírmano. A ameixa fina ha pasado de rendementos de 4 quilos por xornada en decembro a apenas 1 quilo este mes. A japónica, que chegou a dar ata 12 quilos por persoa, hoxe queda en 5. E sen posibilidade de aumentar a presión extractiva: simplemente non hai.
Esta caída na dispoñibilidade de recurso afecta de cheo á economía familiar. No mellor mes do ano —agosto— algúns mariscadores “quedaron entre 400 e 500 euros limpos”. Unha cifra que evidencia a fraxilidade dun sector que, tradicionalmente, era un piar económico para moitas casas da costa pontevedresa.
Falta de cría e un problema inesperado: a ameixa crece “ao ancho”
O esgotamento natural dos bancos volveuse evidente. “Antes nas praias xa tiñamos zonas que criaban por si soas e non había que comprar cría”, lembra Padín. Hoxe, esa capacidade debilitouse e as repoboacións naturais son escasas ou nulas.
A iso súmase un fenómeno que inquieta tanto a técnicos como a mariscadores: a ameixa está a engordar no canto de crecer ao longo, o que impide que alcance a talla mínima legal, medida en lonxitude.
En zonas como Lourizán e Pontevedra este problema converteuse nun quebradizo de cabeza: as pezas quedan retidas na peneira porque son demasiado grosas, pero non pasan o control de talla.
Están a realizarse estudos para aclarar esta anomalía e valorar unha posible revisión da talla mínima, sempre baixo criterios científicos. A preocupación non é menor: cando unha ameixa envellece, deixa de crecer en lonxitude para centrarse no grosor, o que pode inutilizar anos de produción.
Do impacto da borrasca á incerteza climática
A diferenza de 2023 —cando as riadas reduciron a salinidade e provocaron a mortaldade de miles de bivalvos—, a borrasca Claudia non xerou danos nos bancos da ría.
Pero isto non cambia o diagnóstico xeral: a combinación de toxinas, falta de cría, anomalías de crecemento e anos de presión ambiental debuxa un escenario extremadamente fráxil para o marisqueo.
En palabras de varias confrarías consultadas estes días: “A ría vive en sobresalto continuo”. E cada episodio de marea vermella altera o calendario produtivo, as vendas e a planificación do sector.
O futuro inmediato: porta aberta ao abandono do marisqueo
O peche volveu a activar un debate incómodo: a viabilidade económica do oficio.
“As parellas onde un ten un soldo fixo aínda poden aguantar, pero quen vive só do mar non poden permitirse meses así”, explica Padín. Moitos mozos xa están a buscar traballo fose do sector e algúns veteranos exponse deixalo definitivamente.
O marisqueo, historicamente un nicho de emprego estable na ría, enfróntase agora a unha realidade máis dura: ingresos irregulares, ciclos de toxina cada vez menos predicibles e bancos esgotados.
“Estamos a pasalo mal. Só queda esperar e confiar en que mellore”, resume a portavoz de Raxó coa resignación de quen leva meses loitando contra unha cadea de malos datos.
Un síntoma dun problema maior nas rías galegas
Aínda que o peche afecta especificamente a Pontevedra, o episodio súmase a unha tendencia observada tamén en Arousa, Vigo ou Muros-Noia: ciclos de toxina máis frecuentes e prolongados, problemas de recrutamento de cría e variacións ambientais que complican a xestión dos bancos.
Os expertos coinciden en que o sector necesita:
- Más seguimento científico sobre o crecemento anómalo da ameixa.
- Reforzo de repoboacións e manexo de bancos nas zonas máis castigadas.
- Políticas de apoio estables durante episodios de toxina prolongados.
- Novas estratexias de adaptación ao cambio climático nas rías.
Mentres non haxa solucións, a ría de Pontevedra continuará vivindo entre peches, reaperturas e unha crecente incerteza económica.