¿Qué papel xoga o vento no gran descenso da poboación de semente de mexillón nos últimos 12 anos?

  • Investigadores e bateeiros das rías galegas únense para atopar solucións ante a diminución na poboación de mexilla

O sector do mexillón é vital para a economía das Rías Baixas e gran parte de Galicia. Con todo, nos últimos 12 anos, a poboación de mexilla, a semente do mexillón, diminuíu drasticamente, poñendo en perigo o sustento de moitas familias. Para abordar esta problemática, bateeiros e investigadores colaboraron nun estudo recente, aceptado pola revista Frontiers, e que será presentado por Laura García Peteiro na IV Asemblea do Programa de Ciencias Mariñas de Galicia, este mércores na Cidade da Cultura, Santiago.

A mexilla é fundamental para o cultivo do mexillón. Xeralmente, colléitase nas rocas para logo trasladala ás bateas, onde crece ata alcanzar o tamaño adecuado para o seu consumo. Laura García Peteiro, bióloga especializada en cultivos sostibles de bivalvos no Instituto de Investigacións Mariñas (IIM-CSIC), comenta: “Aínda que segue sendo crucial, non todos os bateeiros dependen da semente de roca. Algúns a colleitan das cordas colectoras, especialmente os que teñen bateas na parte exterior da ría”. A ría actúa como un filtro, impedindo que a semente de fóra alcance as zonas máis interiores.

O descenso continuo da mexilla complicou a súa recolección nas rocas, xerando preocupación tanto pola relevancia económica do sector como polo impacto no ecosistema. García Peteiro sinala: “Este problema non é exclusivo de Galicia. A diminución na fixación de mexilla obsérvase tamén noutras partes de Europa e América, tanto na costa este como na oeste, afectando tamén a outras especies cruciais para a formación de hábitats”.

A comunidade científica sospeita que variables ambientais, especialmente vinculadas ao cambio climático, están a influír nesta diminución, aínda que o factor principal aínda non está claro. Segundo García Peteiro, “a maior dificultade é ofrecer respostas no tempo que o sector necesita, xa que ás veces o noso traballo require máis tempo do que os bateeiros poden esperar”.

O vento como factor determinante

Para entender as tendencias dos últimos 12 anos, os investigadores analizaron datos de bateeiros e asociacións sobre os lugares de recolección e a cantidade de semente obtida. Este estudo é unha colaboración entre o IIM-CSIC, o Instituto Español de Oceanografía e a Organización de Produtores de Mexillón de Galicia.

Os datos revelaron unha tendencia significativa de descenso nos últimos anos e unha correlación coa intensidade dos ventos do norte e o afloramento. Este fenómeno implica a retirada de augas superficiais, permitindo a entrada de auga de mar rica en nutrientes que alimenta a cadea trófica e renova as augas da ría. A acción do vento é crucial para este proceso, determinando tamén onde se fixarán as larvas e, posteriormente, a mexilla para o seu cultivo en bateas. Se o vento sopra principalmente do norte, hai máis recolección nas costas do sur, e viceversa, afectando a cantidade dispoñible.

Aínda que os datos mostraron unha diminución de mexilla, o ano pasado rompeu esta tendencia: “O ano pasado foi peculiar debido á escaseza de vento do norte, o que resultou en menos afloramento pero maior asentamento de mexilla na costa. Foi un dos anos con maior cantidade de recolección, mesmo vimos rocas de praias negras e cargadas de mexilla, algo inusual”, explica García Peteiro.

Colaboración próxima

García Peteiro destaca a colaboración estreita co sector, utilizando incluso as súas instalacións para obter información valiosa: “É un traballo de colaboración estreita. Tentamos que o coñecemento que obtemos grazas a eles tamén lles sexa útil, proporcionándolles información necesaria”. Os datos das enquisas serán presentados na asemblea, axudando a entender mellor o que sucede nas rías.

Outro proxecto de García Peteiro investiga a conexión entre poboacións de diferentes rías, incluíndo mexillón, ameixa babosa e ameixa fina. “Queremos saber se a semente colleitada na ría de Muros provén de Vilagarcía ou do mexillón adulto de Muros. Incubamos larvas en distintos lugares e usamos técnicas de microabrasión química para rastrexalas desde a súa orixe ata o seu destino”. Con todo, os resultados desta investigación aínda están pendentes de análises e presentación.