- Orcas danan un veleiro en Portonovo e un pesqueiro en Muros. Xa van máis de 15 incidentes en Galicia en só uns días.
Dous episodios na mesma semana
O litoral galego volve ser escenario de tensos encontros entre orcas e embarcacións. En apenas uns días rexistráronse máis de 15 incidentes, con dous casos especialmente graves: o veleiro Ranco, de Portonovo, e o pesqueiro Mar-Ivan, con base en Muros. Ambos quedaron inutilizados tras perder o temón por arremetidas destes cetáceos.
O veleiro Ranco: “un mísil contra o temón”
O pasado sábado, o Ranco navegaba entre Sálvora e Ons con destino a Muros cando un grupo de orcas embistió con forza contra o seu temón. «Foi como un mísil. Non viñeron esculcar, viñeron directas a golpear», lembra Gumersindo Canaval, un dos tripulantes.
O impacto abriu unha vía de auga en popa e o barco comezou a asolagarse. Durante máis de corenta minutos, os tres mariñeiros achicaron co que puideron ata que Salvamento Marítimo, Gardacostas e Garda Civil lograron remolcalos de volta a Portonovo. «Se non fóra polas bombas, acabariamos no fondo», recoñecen.
O pesqueiro Mar-Ivan: “debía haber unha ducia delas”
Apenas uns días despois, na boca da ría de Muros-Noia, o Mar-Ivan viviu unha escena similar. O patrón, Carlos Lago, conta que o ataque chegou xusto cando ían levantar as nasas do polbo: «De súpeto notei un estalo e perdera ou temón. Cando miramos para ou mar, debía de haber unha ducia delas, grandes e pequenas».
Sen temón, o pesqueiro de 9,41 metros quedou á deriva ata que outra embarcación que faenaba ao polbo, o Joy-R, acudiu na súa axuda. «Chegamos para poñer ou remolque e vin dez ou doce. Unha pegóusenos ao custado e era case tan grande coma ou barco», lembra o seu patrón, José Siaba. Finalmente, lograron remolcar ao Mar-Ivan a porto.
En busca de polbo?
O episodio de Muros reforza a hipótese do Bottlenose Dolphin Research Institute (BDRI), con sede no Grove, que apunta a que as orcas poderían internarse nas rías para alimentarse de polbo. Este extremo encaixaría co sucedido, dado que o ataque produciuse en plena campaña de cefalópodo.
Desde a Coordinadora para ou Estudo dous Mamíferos Mariños (Cemma) lembran que, desde 2020, o 91 % das interaccións rexistradas en Galicia producíronse con veleiros, non con barcos a motor. Tamén sinalan que non é habitual ver grupos de dez ou máis exemplares, o que converte ao caso de Muros nun feito rechamante que investigarán con detalle.
Un fenómeno que inquieta ao sector
Mentres a comunidade científica debate se estes ataques responden a un comportamento aprendido, a unha defensa ou á procura de alimento, a preocupación crece no mar. Para o sector náutico e pesqueiro, a rotura do temón non só é un problema de seguridade, senón tamén de custos económicos e perda de xornadas de traballo.
«A isto non se lle pode chamar interacción, esnaquizáronnos o barco», sostén Artur Carvalho, tripulante do Ranco.
Que se pode facer?
As aplicacións móbiles que alertan da presenza de orcas resultan insuficientes para quen ven sorprendidos no mar. Navegantes e pescadores reclaman notificacións en tempo real con GPS e algúns mesmo expoñen xeolocalizar aos grupos de cetáceos para anticipar riscos.
Por agora, as recomendacións oficiais son reducir a velocidade e non interactuar cos animais. Pero co aumento de incidentes e a presenza de orcas en zonas de alta actividade, como Arousa ou Muros, a convivencia entre barcos e cetáceos preséntase cada vez máis complicada.