- Un grupo de orcas afundiu un veleiro a 1,3 millas de Estaca de Bares e protagonizou outros ataques a embarcacións no norte de Galicia e Asturias, reavivando a preocupación por estas interaccións.
As interaccións entre orcas e embarcacións de recreo volven situar ao litoral do norte de Galicia no centro de atención. Un grupo de cetáceos afundiu este xoves o veleiro Idem a apenas 1,3 millas de Estaca de Bares (Mañón), tras provocar unha vía de auga con repetidos impactos sobre o casco. Os seus dous tripulantes foron rescatados ilesos, pero o incidente, xunto a outros tres rexistrados na mesma xornada, confirma que a presenza destes animais continúa xerando importantes riscos para a navegación.
A sucesión de episodios rexistrados entre Galicia e Asturias en apenas 48 horas volve abrir o debate sobre a convivencia entre a navegación recreativa e unha especie protexida cuxo comportamento segue sendo obxecto de estudo por parte da comunidade científica.
Un veleiro afundido tras os impactos das orcas
O suceso máis grave ocorreu pouco despois das cinco da tarde, cando o veleiro Idem navegaba fronte a Estaca de Bares. Segundo a información facilitada polos servizos de emerxencia, un grupo de orcas comezou a golpear o casco da embarcación, provocando unha vía de auga que terminou por facela zozobrar.
Antes da chegada dos medios de rescate, unha embarcación privada logrou recoller aos dous tripulantes e intentou remolcar o veleiro cara á costa. Con todo, a auga entrou con rapidez e o barco terminou afundíndose antes de que puidese ser salvado.
O operativo mobilizou ao GES de Ortigueira, Guardia Civil, Gardacostas de Galicia, Salvamento Marítimo e Protección Civil tras o aviso recibido a través do 112.
A Salvamar Shaula, coordinada desde o Centro de Salvamento Marítimo de Fisterra, trasladou posteriormente aos navegantes ata o porto de Cariño, mentres que o helicóptero Helimer 401 inspeccionou a zona para comprobar a posible existencia de contaminación derivada do afundimento.
Tres novos ataques na mesma xornada
O afundimento do Idem non foi un feito illado. Salvamento Marítimo confirmou outras tres interaccións con orcas durante a xornada do xoves en augas próximas ao norte galego.
O veleiro Xurelo sufriu danos no temón practicamente ao mesmo tempo e na mesma zona que o Idem, aínda que conseguiu continuar navegando ata Viveiro polos seus propios medios.
Horas antes, o Kador comunicara un encontro con varias orcas a unhas 3,3 millas de Estaca de Bares. Os animais golpearon o casco do veleiro, aínda que os danos non comprometeron a seguridade da embarcación, que tamén logrou alcanzar Viveiro.
O cuarto incidente afectou ao Glatisant, con catro persoas a bordo. Tras perder o goberno do barco despois da interacción cos cetáceos ao norte da ría de Viveiro, foi necesario que a Salvamar Alioth remolcáseo ata porto.
Asturias e Galicia acumulan incidentes consecutivos
A actividade deste grupo de orcas non comezou este xoves. O mércores xa foran asistidos outros dous veleiros, Maranig e Celia, tras sufrir danos durante encontros similares fronte á costa asturiana.
A concentración de incidentes nun curto espazo de tempo confirma que o corredor marítimo comprendido entre Asturias e o cabo Ortegal continúa sendo unha das zonas onde con maior frecuencia rexístranse este tipo de comportamentos.
Por que as orcas interactúan cos veleiros?
Desde 2020, científicos e organismos especializados estudan este fenómeno protagonizado por un reducido grupo de orcas ibéricas, catalogadas como unha poboación en perigo de extinción.
Aínda que aínda non existe unha explicación definitiva, os investigadores manexan varias hipóteses. A máis aceptada apunta a un comportamento aprendido dentro do grupo, centrado principalmente nos temóns dos veleiros, posiblemente como unha conduta exploratoria ou de xogo que posteriormente sería imitada por outros exemplares.
Na inmensa maioría dos casos, as orcas non mostran interese polas persoas, senón por determinados elementos móbiles das embarcacións, especialmente o sistema de goberno.
Galicia, un punto estratéxico para a navegación
As augas de Estaca de Bares constitúen un dos principais corredores de navegación do Cantábrico e do Atlántico galego. Durante o verán aumenta notablemente o tránsito de embarcacións deportivas que realizan travesías entre Galicia, Asturias, Francia e Portugal.
A reiteración destes episodios obriga a extremar a precaución. Salvamento Marítimo e diferentes organismos internacionais recomendan consultar as zonas con presenza recente de orcas, manter a calma durante unha interacción, evitar manobras bruscas e seguir en todo momento as instrucións das autoridades marítimas.
O afundimento do Idem representa un dos incidentes máis graves rexistrados ata a data en Galicia relacionados con estes cetáceos e volve poñer sobre a mesa a necesidade de seguir investigando un fenómeno complexo no que conflúen a conservación dunha especie protexida e a seguridade da navegación.
O afundimento do veleiro Idem fronte a Estaca de Bares supón un novo capítulo na serie de interaccións entre orcas e embarcacións que desde hai varios anos prodúcense na fachada atlántica da Península Ibérica. Aínda que non houbo danos privados grazas á rápida actuación dunha embarcación particular e de Salvamento Marítimo, a sucesión de ataques rexistrados en apenas dous días evidencia que o fenómeno continúa activo e obriga tanto a navegantes como a autoridades a manter a máxima vixilancia mentres a comunidade científica segue buscando respostas.