- As biotoxinas diarreicas obrigan a pechar case todas as bateas galegas de mexillón. Só 105 das 3.437 permanecen abertas, todas en Sada.
Un novo golpe para o sector do mexillón galego
A acuicultura galega volve enfrontarse a un dos seus maiores inimigos: as biotoxinas mariñas. O Instituto Tecnolóxico para ou Control do Medio Mariño (Intecmar) decretou o peche de practicamente todas as bateas de mexillón de Galicia pola presenza de toxinas lipofílicas, responsables da chamada síndrome diarreica por consumo de moluscos.
A última hora deste mércores, unicamente permanecían operativos os polígonos de Lorbé, en Sada, onde aínda se permitía a extracción en 105 bateas das 3.437 que integran o parque bateeiro galego.
A situación supón unha freada case total para a principal produción acuícola de España e un dos motores económicos das rías galegas.
Que está a ocorrer nas rías galegas?
O fenómeno ten a súa orixe na proliferación da microalga Dinophysis acuminata, un organismo microscópico que xera toxinas lipofílicas acumuladas polos moluscos filtradores.
Estas substancias non alteran o aspecto nin o sabor do mexillón, pero poden provocar trastornos gastrointestinais severos, principalmente diarreas, polo que a normativa sanitaria obriga a pechar de inmediato as zonas afectadas.
Este episodio comezou a detectarse a mediados de abril, coincidindo coa primavera, unha época especialmente propicia para a aparición de mareas vermellas nas rías galegas.
Semana tras semana, a toxicidade foi aumentando ata deixar abertos unicamente dúas dos 52 polígonos bateeiros de Galicia.
O papel do Intecmar: vixilancia para garantir a seguridade alimentaria
O Intecmar realiza mostraxes constantes para controlar a evolución do episodio e determinar cando os moluscos volven ser aptos para o consumo.
Tal e como explicaron técnicos do organismo en anteriores episodios, unha vez que a concentración de microalgas descende, os mexillóns comezan un proceso natural de depuración. As toxinas se metabolizan e desaparecen progresivamente do organismo do molusco.
A duración do peche pode variar desde uns poucos días ata varias semanas, dependendo das condicións oceanográficas e meteorolóxicas.
Impacto económico en toda a cadea de valor
O peche das bateas non só afecta os produtores. A paralización alcanza a toda a cadea mar-industria:
- Bateeiros.
- Transportistas.
- Depuradoras.
- Comercializadoras.
- Cocederos.
- Empresas de conxelado.
- Industria conserveira.
O golpe é especialmente duro para os produtores, xa que o 77% do mexillón galego comercialízase en fresco, mentres que o 23% restante destínase a transformación industrial.
Cada xornada sen extracción supón perdas económicas directas e unha crecente incerteza para miles de familias que dependen desta actividade.
Tres anos consecutivos en mínimos históricos
O sector encadea xa tres exercicios especialmente complicados.
En 2025, a produción de mexillón en Galicia caeu ata as 177.638 toneladas, a cifra máis baixa do século XXI. A facturación tamén descendeu ata os 124,12 millóns de euros.
A conselleira do Mar, Marta Villaverde, atribuíu estes resultados aos peches por biotoxinas e á elevada dependencia do cultivo das condicións ambientais.
O cambio climático agrava o problema
Investigadores do Instituto de Investigacións Mariñas xa advertiron nun informe recente de que o sector mexilloeiro galego afrontará “anos difíciles”.
O quecemento do océano, as alteracións nos afloramentos e os cambios na dinámica das rías favorecen a proliferación de microalgas tóxicas e aumentan a frecuencia destes episodios.
Para unha actividade tan ligada ao medio natural como a mitilicultura, o cambio climático converteuse nun factor estratéxico de primeiro orde.
A escaseza de fazula engade máis presión
A esta crise súmase a dificultade para obter fazula, a semente de mexillón que se recolle en zonas rochosas do litoral e que serve para sementar as bateas.
Ante a insuficiencia de neno dispoñible, a Xunta decidiu prorrogar a campaña extractiva ata o 31 de maio, unha medida excepcional destinada a garantir o abastecemento de semente para os cultivos.
Sen fazula suficiente e coas bateas pechadas por toxinas, o sector afronta unha tormenta perfecta.
Galicia, líder mundial en produción de mexillón
Galicia concentra a maior produción de mexillón de Europa e é unha referencia internacional en cultivo en batea.
As rías de Arousa, Vigo, Pontevedra e Muros-Noia sustentan unha actividade que xera miles de empregos directos e indirectos e abastece tanto ao mercado nacional como a numerosos países de exportación.
Cada peche xeneralizado pon de manifesto a enorme dependencia económica e social que as zonas costeiras manteñen con esta especie.
Pendentes da evolución da marea vermella
A esperanza do sector está posta en que a toxicidade alcance pronto o seu pico máximo e comece o proceso de autodesintoxicación natural do molusco.
Ata entón, a actividade permanece practicamente paralizada, coa vista posta nas próximas análises do Intecmar e na evolución das condicións oceanográficas.
A única certeza é que o mexillón galego volve demostrar a súa vulnerabilidade fronte aos cambios ambientais e a necesidade de reforzar o coñecemento científico para protexer un dos piares do mar de Galicia.