- Máis de 1.000 nasas foron intervidas nunha semana de controis contra o furtivismo en Galicia, con preto de 300 quilos de peixe e marisco comisados.
A loita contra o furtivismo elevou a presión sobre as rías galegas durante a última semana. Os operativos desenvolvidos por terra e mar permitiron intervir máis de 1.000 nasas e comisar preto de 300 quilos de peixe e marisco, boa parte do cal atopábase vivo e puido ser devolto ao mar.
O balance debuxa unha campaña que non se limita a perseguir as capturas ilegais cando xa chegaron a terra. A vixilancia esténdese tamén aos aparellos utilizados, ás zonas de extracción e ao transporte de produtos destinados a incorporarse aos circuítos comerciais.
E neste escenario, O Grove volve situarse no foco da loita contra o furtivismo cunha actuación que pon de manifesto outra das dimensións do problema: a entrada na cadea comercial de marisco cuxo orixe e rastrexabilidade non poden acreditarse.
Máis de 1.000 nasas fose da auga
A retirada de máis dun milleiro de nasas constitúe un dos principais resultados dos operativos desenvolvidos durante estes días.
Os aparellos intervidos representan un risco para os recursos cando son utilizados na marxe das condicións establecidas para a actividade pesqueira e marisqueira. Unha nasa que permanece no medio pode continuar capturando exemplares mesmo cando ninguén está a controlar a operación.
Por iso, a intervención destes aparellos ten unha consecuencia que vai máis aló do comiso: evita que continúe a presión sobre os recursos das rías.
A esta actuación súmase o comiso de preto de 300 quilos de peixe e marisco. Unha parte importante das capturas atopábase viva e puido ser devolta ao medio mariño.
Ese dato resulta especialmente significativo. A loita contra o furtivismo non consiste unicamente en retirar produto ilegal do circuíto comercial, senón tamén en recuperar, sempre que as condicións o permiten, recursos que aínda poden regresar ao ecosistema.
O Grove, un caso que mostra a outra cara do problema
Se as actuacións sobre o terreo permiten evitar capturas ilegais, a operación desenvolvida no Grove mostra que pode ocorrer cando o produto xa saíu do mar.
A Garda Civil interceptou no municipio unha furgoneta isotérmica que transportaba 434 quilos de bivalvos sen a documentación necesaria para acreditar a súa rastrexabilidade.
A mercancía estaba formada por 249 quilos de berberecho, 107 quilos de ameixa babosa e 78 quilos de ameixa japónica. O produto foi trasladado á lonxa do Grove e quedou baixo custodia mentres se realizaban as comprobacións correspondentes.
O vehículo circulaba con destino a unha empresa do municipio. No momento da inspección, o condutor non dispoñía da documentación necesaria para acreditar de xeito inmediato a orixe e percorrido da mercancía.
A operación resulta especialmente relevante polo volume intervido e porque sitúa o problema máis aló da extracción furtiva.
Aquí a pregunta xa non é soamente quen sacou o marisco do mar, senón tamén quen o comprou, quen o transportou e quen esperaba recibilo.
Cando o furtivismo intenta entrar no mercado
O caso do Grove permite observar unha das maiores dificultades na loita contra o produto ilegal: impedir que unha mercancía de orixe non acreditada termine integrada nun circuíto comercial aparentemente normal.
A rastrexabilidade é o mecanismo que permite seguir o percorrido dos produtos do mar desde a súa orixe ata o consumidor.
Nos moluscos bivalvos esta garantía adquire unha importancia especial porque a súa seguridade depende, entre outros factores, das condicións sanitarias das zonas onde foron extraídos.
Sen unha procedencia acreditada resulta moito máis difícil determinar que controis superou unha partida, de que zona procede e baixo que condicións foi manipulada e transportada.
Por iso, unha operación como a do Grove non debe analizarse unicamente como un comiso de marisco.
Tamén representa un control sobre a porta de entrada do produto irregular na cadea comercial.
O risco non termina no recurso esquilmado
O furtivismo ten consecuencias ambientais e económicas, pero tamén pode expor problemas relacionados coa seguridade alimentaria cando o produto chega ao mercado sen as garantías esixidas.
Os bivalvos poden acumular biotoxinas e outros contaminantes presentes no medio. De aí a importancia de que as zonas de produción estean sometidas a controis e de que o produto comercializado poida ser identificado e trazado.
Cando se descoñece a orixe dunha partida, desaparece unha parte esencial desa garantía.
No Grove, os 434 quilos intervidos quedaron ao dispor dos servizos competentes para as comprobacións sanitarias correspondentes.
Unha ameaza directa para o marisqueo profesional
A presión do furtivismo tampouco afecta unicamente o recurso.
O marisqueo profesional está sometido a permisos, plans de explotación, vedas, tallas mínimas, controis sanitarios e obrigacións de comercialización.
Quen traballa na marxe desas normas enfróntase a unha estrutura de custos e controis completamente diferente.
O resultado é unha competencia desleal fronte aos profesionais que dependen legalmente dos recursos das rías.
Cada captura ilegal que chega ao mercado pode competir cun produto obtido por un mariscador que tivo que cumprir todas as obrigacións esixidas para exercer a súa actividade.
E cando ademais se perde a rastrexabilidade, o consumidor pode non dispoñer de elementos suficientes para distinguir entre ambos os produtos.
Da nasa ao vehículo: seguir todo o percorrido
Os resultados desta semana mostran que a loita contra o furtivismo necesita actuar en distintos puntos da cadea.
Primeiro está o medio mariño, onde se utilizan aparellos ilegais ou realízanse capturas na marxe das normas.
Despois aparece o almacenamento e o transporte.
E finalmente está o mercado, onde o produto pode intentar incorporarse a canles legais.
A retirada de máis de 1.000 nasas actúa sobre o primeiro elo. Os comisos de peixe e marisco permiten intervir sobre as capturas. E actuacións como a do Grove inciden sobre o transporte e a posible entrada de produto sen rastrexabilidade na cadea comercial.
Son actuacións diferentes, pero forman parte dun mesmo problema.
O Grove volve poñer o foco na rastrexabilidade
Os 434 quilos de bivalvos intervidos no Grove representan unha cantidade suficientemente importante como para poñer de manifesto a dimensión económica que pode alcanzar o tráfico irregular de produtos do mar.
Pero o dato máis relevante non está soamente nos quilos.
Está no percorrido que eses quilos poden realizar.
Do mar ao vehículo e do vehículo ao mercado.
A loita contra o furtivismo resulta moito máis eficaz cando consegue seguir ese percorrido e non se limita a actuar sobre quen realiza a extracción.
Por iso, a operación do Grove adquire especial significado dentro dunha semana marcada por unha intensa actividade inspectora nas rías galegas.
Protexer hoxe o recurso para garantir mañá a actividade
A intervención de máis dun milleiro de nasas e a recuperación de boa parte das capturas vivas devoltas ao mar mostran a importancia de manter unha vixilancia continuada sobre os recursos.
As rías non son unha fonte inesgotable.
Da súa capacidade para manter poboacións de peixes e mariscos depende tamén o futuro de miles de profesionais que viven da pesca e o marisqueo.
A loita contra o furtivismo, por tanto, non pode reducirse a unha sucesión de comisos e sancións.
Ten unha dimensión ambiental, económica, sanitaria e social.
E a semana de controis deixa precisamente esa fotografía: máis de 1.000 nasas retiradas, preto de 300 quilos de peixe e marisco comisados e unha parte importante das capturas devolta viva ao mar.
A iso súmase no Grove unha intervención especialmente significativa: 434 quilos de ameixa e berberecho sen rastrexabilidade que non puideron acreditar a súa orixe no momento do control.
A mensaxe que deixan todas estas actuacións é claro: protexer as rías non consiste unicamente en impedir que se extraia ilegalmente un recurso. Tamén significa impedir que ese produto atope despois unha vía de entrada no mercado.
Porque a batalla contra o furtivismo empeza no mar, continúa en terra e termina no mercado.