- O marisqueo noiés arrinca con menos recurso, un caso de fraude laboral reaberta e xornadas en pleno temporal que revelan o verdadeiro valor do marisco galego.
Un inicio de campaña baixo presión
A ría de Noia encarou un dos arranques máis tensos dos últimos anos: menos biomasa, tallas curtas, unha fraude laboral confirmada polo TSXG e un temporal con ondas de seis metros que obrigou a faenar en condicións extremas tras días de peche por toxina.
Más de 1.400 mariscadoras e mariscadores, entre a pé e á boia, regresaron aos areais cun escenario que, lonxe de estabilizarse, combina incerteza ecolóxica, desgaste laboral e un debate crecente sobre o control e a ética dentro do sector.
Fraude laboral en plena pandemia: ferida aberta na reputación do sector
O Tribunal Superior de Xustiza de Galicia ratificou recentemente a sanción ao Instituto Social da Mariña por un enrolamiento ficticio ocorrido na campaña 2020, cando un armador inscribiu á súa esposa aproveitando a exención do recoñecemento médico por covid.
A Inspección de Traballo probou que nunca chegou a embarcar, e que o contrato buscaba unicamente acceder a cotizacións e prestacións. A sentenza confirma a baixa de oficio e provoca un malestar evidente:
“Non somos quen para pagar polas trampas doutros. Un caso así fai dano a todos”, resume un patrón a pé de lonxa.
Nun momento en que o sector xa está baixo presión ambiental e económica, a sombra dunha fraude reabre un debate que levaba anos latente: quen controla, como controla e que sancións deben aplicarse para protexer a imaxe do oficio.
Capturas curtas e prezos fríos: a ría non responde
Os primeiros días de campaña deixaron 12.470 quilos poxados —similar a 2023 a pesar de maiores cotas— pero cun elemento revelador:
tres de cada catro berberechos non alcanzan talla comercial.
A fotografía da lonxa confírmao:
• Berberecho: case a metade de cuarta categoría (4,56 €/kg). Só 17 quilos de primeira superaron o 25 €/kg.
• Ameixa japónica: estable ao redor de 11 €/kg.
• Ameixa fina: escasa e moi cotizada, con picos de 131 €/kg.
O patrón maior, Santiago Cruz, explica que o recurso “está máis cara á zona seca”, inaccesible pola marea. E engade outro dato preocupante:
“Leste verán medrou ben, pero en setembro quedou estancado.”
A retardación do crecemento —cada vez máis habitual en varias rías— apunta a factores ambientais de fondo: variabilidade térmica, menor fitoplancto e cambios na calidade da auga.
Temporal e toxina: mariscar entre ondas de seis metros
Se a falta de marisco complica o inicio, o tempo remata a faena. Tras unha semana de peche por toxina, os mariscadores volveron ao traballo en ondas de seis metros, vento duro do suroeste e frío penetrante en Testal.
“Ou mar non espera”, repetían na praia, mentres as embarcacións balanceábanse para manter o rumbo. Cada quilo extraído era un acto de resistencia.
Os topes reflicten prudencia:
• 10 kg de berberecho por tripulante (6 kg para mariscadores a pé e terceiros tripulantes).
• 3 kg de japónica.
• 2 kg de babosa.
• 1 kg de ameixa fina.
Pero aínda así, moitos non chegan:
“Traballamos dúas horas e non collemos nin tópesvos. Antes facíase en hora e media”, conta Pablo Silva, 25 anos na ría.
O verdadeiro valor do marisco galego
A dureza do marisqueo volve poñer sobre a mesa un debate recorrente: por que o prezo do marisco galego xera tantas críticas cando as condicións de extracción son tan extremas?
Detrás de cada quilo hai:
• Control de tallas e vedas.
• Protocolos de biotoxinas que poden pechar bancos dun día para outro.
• Condicións meteorolóxicas imprevisibles.
• Un esforzo físico diario que non se ve na mesa.
Como resume unha mariscadora veterana:
“Quen dei que é caro nunca entrou non mar cun temporal.”
Sustentabilidade e vixilancia: o nó do futuro
A pesar da supervisión do Intecmar e dos informes que condicionan aperturas, as confrarías reclaman unha política máis sólida de rexeneración, estudos biolóxicos e control de verteduras.
A fraude laboral, aínda que illado, evidencia a necesidade de mellorar tamén a vixilancia administrativa.
A ría funciona como espello do litoral galego:
• Menos biomasa.
• Crecemento máis lento do bivalvo.
• Maior dependencia do clima.
• Peches recorrentes por toxina.
Sen unha resposta coordinada entre confrarías, Xunta e comunidade científica, a estabilidade do recurso —e o futuro do marisqueo— seguirá en risco.
Entre a marea e a ética
O mar, xuíz e refuxio do oficio, segue marcando os ritmos. Os temporais pasarán, as toxinas remitirán e os bancos rexeneraranse se o equilibrio respéctase. Pero as tensións entre traballo, natureza e ética profesional non desaparecerán por si soas.
Noia abre campaña coa realidade espida: o mar non regala nada, e cada captura —en calma ou en temporal— é a suma do esforzo colectivo de quen sostén un dos patrimonios máis valiosos de Galicia.