Bateas galegas: os beneficios ocultos do cultivo de mexillón
- As bateas galegas non só producen mexillón: melloran a calidade da auga, favorecen a biodiversidade e contribúen ao equilibrio ecolóxico das rías.
- O proxecto SEBAM analiza os servizos ecosistémicos do cultivo de mexillón en Galicia e pon en valor o papel ambiental das bateas máis aló da súa importancia económica.
Cando se fala das bateas galegas, a imaxe que adoita vir á mente é a de enormes plataformas flotantes dedicadas á produción de mexillón. Con todo, detrás dun dos sectores acuícolas máis emblemáticos de Europa existe unha realidade moito máis complexa e valiosa: estas estruturas tamén desempeñan funcións esenciais para o equilibrio das rías.
O proxecto SEBAM está a permitir profundar no coñecemento científico sobre os chamados servizos ecosistémicos do cultivo de mexillón, é dicir, aqueles beneficios que esta actividade achega ao medio mariño máis aló da xeración de alimento e riqueza económica.
As bateas, un aceno de identidade de Galicia
As bateas forman parte da paisaxe, da cultura e do tecido económico das rías galegas desde hai décadas. O cultivo do mexillón converteuse nun dos grandes motores da economía azul galega, xerando miles de empregos directos e indirectos e posicionando a Galicia como unha referencia internacional en acuicultura.
Pero a súa achega vai máis aló das cifras produtivas.
Cada vez máis investigacións apuntan a que determinadas prácticas acuícolas poden desempeñar un papel relevante na saúde dos ecosistemas mariños cando se desenvolven baixo criterios de sustentabilidade e coñecemento científico.
Filtración natural e mellora da calidade da auga
Un dos servizos ecosistémicos máis salientables é a capacidade filtradora do mexillón.
- Un auténtico depurador natural
Os mexillóns aliméntanse filtrando partículas presentes na auga. Este proceso contribúe a regular a materia en suspensión e favorece a transparencia do medio mariño, axudando a manter o equilibrio ecolóxico das rías.
Aínda que os investigadores advirten de que estes procesos son complexos e dependen de múltiples factores ambientais, o coñecemento acumulado apunta a que esta capacidade filtradora constitúe unha achega significativa ao funcionamento natural do ecosistema.
O papel do mexillón no ciclo do carbono
Outro dos ámbitos que estuda o proxecto SEBAM é a relación entre o cultivo de mexillón e os procesos asociados ao ciclo do carbono.
- Ciencia para comprender mellor os ecosistemas
Os organismos mariños interveñen de diferentes xeitos no movemento e almacenamento do carbono nos océanos. Comprender como participa o cultivo do mexillón nestes procesos permitirá dispoñer de información máis precisa sobre a súa contribución ecolóxica e sobre o potencial de determinadas actividades acuícolas dentro das estratexias de sustentabilidade mariña.
Refuxio e soporte para a biodiversidade
As propias estruturas de cultivo tamén xeran espazos que son aproveitados por numerosas especies mariñas.
Peces, pequenos invertebrados e outros organismos atopan na contorna das bateas zonas de refuxio, alimentación ou asentamento, convertendo estas infraestruturas en puntos de interese biolóxico dentro das rías.
Este fenómeno de biodiversidade asociada constitúe outra das liñas de traballo do proxecto SEBAM e reforza a idea de que a interacción entre produción e conservación pode ser compatible cando existe unha adecuada xestión do medio.
Galicia, referente dunha acuicultura sostible
O modelo galego de cultivo do mexillón combina tradición, coñecemento transmitido entre xeracións e innovación científica.
Nun contexto marcado polo cambio climático, a presión sobre os recursos naturais e a necesidade de avanzar cara a sistemas alimentarios máis sostibles, experiencias como SEBAM resultan fundamentais para achegar evidencia científica e mellorar a toma de decisións.
Poñer en valor estes beneficios non significa ignorar os retos ambientais existentes, senón comprender mellor o funcionamento das rías e avanzar cara a unha acuicultura baseada no equilibrio entre actividade económica e protección do medio mariño.
Moito máis que unha actividade produtiva
As bateas son parte do ADN da costa galega. Son emprego, tradición e alimento. Pero tamén poden ser aliadas na conservación dos ecosistemas que as sosteñen.
O coñecemento xerado por proxectos como SEBAM permite mirar estas estruturas con outros ollos: non só como plataformas de produción, senón como elementos integrados na dinámica natural das rías.
Porque coidar do mar é, en definitiva, coidar do futuro de quen vive del.