- Un estudo da Universidad de Vigo confirma que o quecemento do mar pon en xaque aos bivalvos e ameaza o futuro do marisqueo galego nas rías.
Galicia baixo unha onda de calor mariña sen precedentes
Desde xullo de 2024, o mar galego atravesa unha onda de calor mariña que xa se considera a máis longa desde que existen rexistros detallados. As rías de Vigo, Pontevedra e a contorna das Illas Atlánticas superan os valores térmicos históricos con ata tres graos por encima da media entre 1982 e 2015, segundo o Observatorio Marino do Cambio Global.
Os datos do programa europeo Copernicus e do sistema TIAMAT confirman que abril e maio de 2025 marcaron máximos históricos, con temperaturas medias de 17 °C cando o habitual rolda os 15 °C. Non se trata dun fenómeno puntual: clasifícase como “onda de calor mariña prolongada” ao superar durante máis de cinco días seguidos o 90 % dos rexistros anteriores.
Impacto directo nas rías e na economía do mar
Este quecemento non é unha anécdota meteorolóxica, senón unha ameaza estrutural. Cambia o fitoplancto, desaxusta a cadea trófica e compromete a produtividade de especies mariñas que sustentan ao sector pesqueiro e marisqueiro. Entre as máis afectadas: o mexillón, o polbo, o berberecho e a ameixa babosa.
Un recente estudo desenvolvido na Universidade de Vigo, dentro do grupo EPhysLab, demostrouno de forma empírica. A partir de simulacións de ondas de calor extremas, identificouse que o berberecho (Cerastoderma edule) e a ameixa babosa (Venerupis corrugata) presentan unha maior vulnerabilidade térmica, especialmente nos sedimentos pouco profundos da ría de Arousa.
Lombos do Ulla: punto crítico no corazón de Arousa
A zona analizada —os Lombos do Ulla, entre Carril (Vilagarcía) e Punta Seveira (Rianxo)— é un dos puntos de maior produtividade marisqueira de Galicia. Con todo, a súa escasa profundidade e a súa baixa renovación de auga durante episodios de calma atmosférica convérteno nun enclave extremadamente sensible ás ondas de calor.
Adrián Castro-Oliveirais, autor do estudo, explica que simularon o transporte de calor ao sedimento para observar como afecta os bivalvos enterrados. As especies que viven máis preto da superficie, como o berberecho, quedan máis expostas a #o #estrés #térmico. Mentres tanto, a ameixa xapónica ou a ameixa fina resisten mellor por habitar a maior profundidade, aínda que tamén poderían ver reducido o seu confort térmico ata un 25 % entre 2050 e 2074.
Más calor, menos vida: un futuro comprometido
A investigación prevé ata 88 ondas de calor entre 2025 e 2099, algunhas de ata 15 días con aire a 35 °C e vento en calma, o que estratifica a auga e impide a súa renovación. Nesas condicións, os fondos requéntanse, redúcese a osixenación e altéranse procesos crave como a filtración, a expresión génica ou a taxa de supervivencia.
En paralelo, outros factores súmanse ao problema: maior carga orgánica, cambios na salinidade, alteración de correntes e dinámica de sedimentos. Todo iso impacta de cheo nun dos motores económicos das Rías Baixas: o marisqueo de bivalvos, que en 2024 xerou máis de 45 millóns de euros e empregou a 4.300 persoas.
O mar xa non é o que era
O cambio climático xa está aquí, e as rías galegas están a sufrilo antes que ninguén. O que antes eran eventos extremos puntuais convértense agora en parte do novo réxime térmico mariño.
O traballo da UVigo achega un mapa de riscos que non pode ser ignorado. Porque se algo queda claro é que o mar —como sempre— avisa primeiro. E se non se actúa con previsión, o custo ecolóxico e económico será cada vez máis difícil de reverter.