- A Xunta pecha seis meses Vos Lombos do Ulla, Cabío e Ou Bohído para protexer os recursos e favorecer a recuperación do marisqueo en Arousa.
A ría de Arousa volverá poñer o freo ao marisqueo en tres dos seus bancos de libre acceso. Vos Lombos do Ulla, Cabío e Ou Bohído permanecerán pechados á extracción entre outubro de 2026 e marzo de 2027, unha medida coa que a Xunta pretende dar marxe a uns recursos que levan anos acusando os efectos dos temporais e de episodios de baixa salinidade.
A decisión chega despois das mostraxes realizadas por técnicos do Centro de Investigacións Mariñas (CIMA) e tras analizar co sector a evolución destes bancos. A fotografía científica non é completamente negativa: precisamente en Vos Lombos do Ulla detectouse un importante recrutamento de berberecho de pequeno tamaño que agora se quere protexer.
A cuestión é se ese novo impulso será suficiente para devolver a estes areais parte do protagonismo que tiveron no pasado.
Seis meses sen extracción para protexer a recuperación
O peche afectará durante seis meses aos tres bancos e responde a unha situación que non é nova. Os temporais extraordinarios dos últimos anos e, especialmente, os episodios de forte descenso da salinidade provocaron importantes mortalidades de bivalvos e dificultaron a recuperación dos bancos.
A propia planificación marisqueira galega xa identificara estes problemas. Vos Lombos do Ulla, Ou Bohído e Cabío foron incorporados ao réxime de libre marisqueo para o período 2024-2026, aínda que con medidas extraordinarias de protección despois dos episodios meteorolóxicos que afectaron as zonas de produción.
Agora o peche prolongarase durante o outono e o inverno, precisamente cando será necesario preservar a biomasa existente e permitir que os novos recrutas alcancen tallas que poidan incorporarse posteriormente á explotación.
O berberecho de Vos Lombos, a esperanza
Entre os resultados das mostraxes destaca especialmente o elevado recrutamento de berberecho detectado en Vos Lombos do Ulla.
A presenza de abundantes exemplares pequenos abre unha posibilidade que vai máis aló de manter pechado o banco. A Consellería do Mar estuda trasladar parte dese recrutamento cara a outros bancos marisqueiros onde poida contribuír a recuperar a produción.
É unha actuación que convertería a veda nunha ferramenta de xestión activa: non só esperar a que o banco se recupere, senón intentar aproveitar a biomasa dispoñible para favorecer outros areais.
A proposta, con todo, terá que concretarse co sector e resolver cuestións prácticas, incluída a participación das confrarías e as condicións nas que se realizarían eses traballos. Segundo información publicada sobre a reunión, unha posibilidade similar xa se expuxera en campañas anteriores sen chegar a materializarse.
O custo de parar: ata tres meses con axudas
Pechar un banco ten unha lectura biolóxica, pero tamén unha factura económica.
Por iso, dos seis meses de paralización, ata tres poderán acollerse a axudas por parada temporal para armadores e tripulantes, sempre dentro das condicións establecidas polo fondo Europeo Marítimo, de Pesca e de Acuicultura (FEMPA) e da correspondente convocatoria.
O mecanismo pretende amortecer o impacto sobre os profesionais que dependen destes bancos, aínda que deixa fóra de actividade extractiva durante seis meses unha zona que historicamente tivo un peso importante na economía marisqueira de Arousa.
Para entender a dimensión do cambio basta mirar atrás. En 2009, a campaña de libre marisqueo en Vos Lombos, Ou Bohído e Cabío superou as 744 toneladas de bivalvos, con máis de 467 toneladas de berberecho e cantidades importantes de ameixa fina, xaponesa e babosa. Aquela fotografía produtiva queda hoxe moi lonxe.
Unha crise que tamén se mide nas familias
O debate sobre a recuperación destes bancos non é unicamente científico.
Cada xornada sen extracción afecta a ingresos, lonxas, comercialización, transporte e a toda a pequena economía que xira ao redor do marisqueo. Precisamente esa dimensión social estivo presente na iniciativa defendida no Senado polo senador socialista Manuel Mirás.
O PSdeG reclamou ao Gobierno que continúe reforzando, a través do Instituto Español de Oceanografía e en colaboración con outras institucións científicas, o seguimento dos bivalvos comerciais e doutras especies de interese para o marisqueo artesanal.
A proposta tamén expón mellorar a coordinación entre administracións, sector e comunidade científica para compartir os resultados das mostraxes e avanzar cara a plans de xestión adaptativa. A iniciativa socialista relativa ao reforzo do seguimento científico dos bivalvos e ao apoio ao marisqueo artesanal fronte ao cambio climático figuraba na axenda da Comisión de Pesca do Senado.
Arousa necesita algo máis que vedas
A decisión sobre Vos Lombos, Cabío e Ou Bohído reflicte un problema cada vez máis evidente para o marisqueo galego: a xestión dos recursos xa non pode separarse da evolución ambiental das rías.
Nos últimos anos sucedéronse temporais, choivas intensas e episodios de baixa salinidade capaces de alterar rapidamente as condicións dos bancos. En xuño, por exemplo, a Xunta destinou máis de 100.000 euros, mediante un convenio coa Confraría de Carril, a actuacións de recuperación de bancos afectados polos temporais e por episodios excepcionais de baixa salinidade.
A recuperación de Vos Lombos, Cabío e Ou Bohído esixirá por tanto manter a vixilancia científica, controlar a extracción e actuar alí onde os datos indiquen que existe marxe para recuperar produción.
A abundancia de berberecho pequeno en Vos Lombos ofrece un sinal esperanzador. O reto será conseguir que ese recrutamento convértase en marisco adulto, produción e futuro para o marisqueo de Arousa. Para logralo, seis meses de peche poden ser un punto de partida, pero dificilmente serán suficientes se non van acompañados de seguimento, xestión adaptativa e actuacións concretas sobre o terreo.