- O TSXG recoñece o dereito ao cesamento de actividade de mariscadores á boia afectados polo peche de bancos marisqueiros por mortaldade de bivalvos.
- Tres sentenzas do TSXG dan a razón a mariñeiros de marisqueo á boia e obrigan ao Instituto Social da Mariña para #recoñecer o dereito ao paro por cesamento involuntario de actividade.
Un fallo xudicial con enorme impacto para o marisqueo galego
O Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (TSXG) ditou tres sentenzas que poden marcar un antes e un despois para centos de profesionais do marisqueo á boia en Galicia. O alto tribunal recoñeceu o dereito de tres mariñeiros da ría de Muros-Noia a percibir a prestación por cesamento de actividade, o coñecido como “paro dos autónomos”, tras o peche dos bancos marisqueiros por causas de forza maior.
A resolución chega nun momento especialmente delicado para o sector, castigado pola grave mortaldade de bivalvos que afecta a boa parte das rías galegas e que está a comprometer seriamente a viabilidade económica de numerosas embarcacións.
O ISM denegou a prestación ao considerar que podían seguir faenando
Os tres traballadores, encadrados no Réxime Especial do Mar como autónomos, contaban con permisos para mariscar ao rastro especies como vieira, volandeira, zamburiña e ostra, alén de autorización para utilizar a arte de boliche.
Cando en 2023 pecháronse os bancos marisqueiros de Noia por circunstancias extraordinarias, solicitaron a prestación por cesamento de actividade. Con todo, o Instituto Social da Mariña (ISM) rexeitou as súas solicitudes alegando que podían continuar traballando co boliche e que, por tanto, o cesamento non era involuntario.
A Administración tamén sostivo que os mariñeiros xa percibiran a prestación o ano anterior e que non transcorrera o período mínimo de 18 meses esixido para volver acceder a ela.
O TSXG conclúe que o cesamento foi claramente involuntario
O TSXG desmonta ambos os argumentos.
Nas súas sentenzas, o tribunal sinala que, aínda que existise autorización para usar o boliche, esta actividade tiña un carácter residual e non constituía unha alternativa real para manter a actividade económica dos demandantes.
Ademais, lembra que o boliche só pode utilizarse durante xullo, agosto e setembro, precisamente cando os bancos marisqueiros permanecían pechados.
Por iso, a Sala conclúe que o cesamento de actividade foi “involuntario”, ao estar provocado por circunstancias externas e alleas á vontade dos mariñeiros.
Un precedente xurídico de gran valor para todo o sector
Estas sentenzas non só benefician aos tres traballadores afectados. Tamén establecen un criterio xudicial sólido que pode servir de apoio a outros profesionais do marisqueo á boia que se atopen nunha situación similar.
Nun contexto no que a mortalidade masiva de ameixas, berberechos e outros bivalvos está a provocar peches e restricións, este pronunciamiento reforza a protección social do sector.
A mensaxe é claro: cando a actividade se paraliza por causas ambientais e non existe unha alternativa económica real, os mariñeiros teñen dereito á prestación.
Galicia afronta anos difíciles para recuperar os bancos marisqueiros
A Consellería do Mar xa recoñeceu que a recuperación dos recursos marisqueiros non será inmediata. Segundo as estimacións oficiais, poderían ser necesarios entre dous e catro anos para restablecer niveis produtivos suficientes.
Ante esta situación, a Xunta optou por prorrogar os plans de xestión vixentes máis aló de 2026.
A decisión evidencia a gravidade da crise e a necesidade de medidas de apoio que permitan garantir a continuidade económica e social das comunidades mariñeiras.
O marisqueo á boia, un sector estratéxico para as rías galegas
O marisqueo á boia é unha actividade esencial en zonas como Muros-Noia, Arousa, Pontevedra e Vigo. Xera emprego directo e indirecto e sostén boa parte da economía local ligada á pesca, a comercialización e a hostalería.
Cando os bancos marisqueiros péchanse, o impacto esténdese a toda a cadea de valor.
De aí a importancia de que o sistema de protección social responda con axilidade e con criterios axustados á realidade do sector.
Seguridade xurídica en plena crise ambiental
As resolucións do TSXG achegan seguridade xurídica a un colectivo que atravesa unha das etapas máis difíciles dos últimos anos.
Nun escenario marcado pola mortaldade de bivalvos, a caída da produción e a incerteza sobre a recuperación dos recursos, o recoñecemento do dereito ao cesamento de actividade supón un respaldo fundamental para moitas familias do mar.
A Xustiza galega deixou claro que a existencia de permisos complementarios non pode utilizarse para negar unha prestación cando esas autorizacións non constitúen unha alternativa económica efectiva.