- Os polbos non producen cortisol e non poden adaptarse aos cambios de salinidade tras as choivas, o que explicaría a súa alta mortalidade en Galicia.
O misterio do polbo galego, máis preto de resolverse
Un novo estudo do Instituto de Investigacións Mariñas do CSIC lanzou luz sobre unha das incógnitas que máis inquietan ao sector pesqueiro galego: por que están a desaparecer os polbos das rías? A clave, segundo os investigadores, non estaría na sobrepesca nin na contaminación directa, senón na choiva.
Un estudo sen intención… que resolve un problema real
A investigación, liderada polo equipo de Biotecnoloxía Acuática do IIM-CSIC en colaboración con centros de España, Portugal e Reino Unido, centrábase orixinalmente en entender como reacciona o polbo común (Octopus vulgaris) a #o #estrés, con vistas á súa crianza en acuicultura. Con todo, o achado derivou en algo moito máis relevante para a pesca extractiva: estes cefalópodos non xeran cortisol nin corticosteroides, é dicir, carecen das ferramentas biolóxicas que os vertebrados utilizan para adaptarse a cambios extremos na contorna.
Non é só estrés: é salinidade
Os investigadores, encabezados polo doutor Josep Rotllant, comprobaron que aínda que os polbos si mostran signos de estrés, non contan con mecanismos hormonais que lles permitan soportalo en condicións ambientais adversas. O máis grave: non se adaptan ben a cambios bruscos na salinidade, algo que ocorre tras choivas intensas nas rías galegas.
En palabras do propio Rotllant, “a ausencia de produción de cortisol podería explicar as mortaldades masivas tras episodios de choivas fortes, cando a caída de salinidade pon en xaque o seu equilibrio fisiolóxico”.
Choivas intensas, polbos indefensos
A diferenza de peces e anfibios, que liberan cortisol para facilitar a osmorregulación (o proceso de equilibrio de sales e auga), os polbos non teñen este recurso. Iso convérteos en altamente vulnerables a fenómenos como as tormentas ou as crecidas de ríos que descargan auga doce nas rías.
O estudo, publicado polo CSIC, revela ademais que os polbos absorben con facilidade outras substancias como o 17β-estradiol, o que suxire que a salinidade inflúe profundamente no seu sistema hormonal e, por tanto, na súa supervivencia.
Impacto na pesca galega e no modelo de cultivo
Aínda que non era o seu obxectivo, o estudo axuda a comprender mellor por que a campaña de polbo en Galicia foi tan irregular nos últimos anos, con zonas onde apenas se captura e outras onde se rexistran picos de mortaldade.
Isto non só afecta o marisqueo tradicional, senón tamén aos proxectos de acuicultura do polbo que, desde hai décadas, buscan unha fórmula viable para a súa cría intensiva. O achado podería acelerar a mellora de sistemas de cultivo máis resilientes, adaptados ás condicións das rías galegas.
Choiva tras choiva, advertencia tras advertencia
O fenómeno xa fora advertido en Portugal e Cuba, onde se documentaron mortes masivas de polbos tras tormentas. Con todo, esta é a primeira vez que se demostra cientificamente que a súa fisioloxía carece dos mecanismos de adaptación necesarios.
Nun contexto de cambio climático e fenómenos meteorolóxicos extremos cada vez máis frecuentes, esta fraxilidade biolóxica do polbo expón un serio reto para a sustentabilidade do recurso, a xestión pesqueira e o futuro do sector.
Conclusión do estudia
O polbo galego non morre por estrés, senón por non ter como defenderse da auga doce. Se as rías vólvense menos salgadas polas choivas, o Octopus vulgaris está condenado. Un achado científico que debería facer reflexionar tanto aos xestores públicos como ao sector marisqueiro sobre a urxencia de adaptar a explotación e a protección do recurso a unha contorna cambiante.